بیشه‌ی گرم

مترجم

انواع پارگراف

انواع پارگراف

تاریخ: ششم بهمن ماه 1403

نویسنده: از سایت https://www.learnamericanenglishonline.com

برگردان از: فرشاد قدیری

معمولاً چهار نوع پاراگراف برای هر آنچه که می‌خواهید بنویسید، بکار گرفته می‌شوند:

1- توصیفی (Descriptive)

2- روایی (Narrative)

3- توضیحی (Expository)

4- متقاعد کننده (Persuasive)

چنانچه بتوانید در نوشتنِ این چهار نوع پاراگراف مهارت پیدا کرده و بخوبی آنها را بکار بگیرید، آنگاه می‌توان گفت ”نویسندگی“ در دستان شما جا گرفته است. معمولاً وقتی زبان‌آموزان می‌خواهند مطلبی را به انگلیسی بنویسند، دچار تب و لرز می‌شوند! این در حالی است که با کمی مطالعه و تمرین در موارد ساده، می‌توان خود را برای نوشتنِ مطالب سنگین‌تر آماده نمود.

البته ممکن است در برخی منابع، انواع پاراگراف‌ها را به شکل دیگری تقسیم یا تعریف کرده باشند، همچنین ممکن است تعداد انواع پاراگراف نیز متفاوت در نظر گرفته شده باشد. اما اصول اولیه‌ی نوشتن در همین چهار تا خلاصه می‌شود:

پاراگراف توصیفی:

در این پاراگراف، اشیاء، افراد و هر چیزی را برای مخاطب توصیف می‌کنیم. معمولاً اینگونه توصیفات با حواس پنج‌گانه‌ی ما در ارتباطند: لامسه، بویایی، بینایی، شنوایی و چشایی. به این معنی که ما جنس، نوع بو، شکل و شمایل، نوع صدا و مزه را برای مخاطب توصیف می‌نماییم. این نوع پاراگراف می‌تواند خیلی رسمی نوشته شود و یا صنایع ادبی، از جمله تشبیهات، در آن بکار رود.

نمونه‌ای از یک پاراگراف توصیفی:

با غروب خورشید، چراغ‌ها و نورافکن‌ها یکی پس از دیگری روشن شدند. ارکستری که برای مهمانی آورده بودند، به آرامی کارشان را شروع کرده و موسیقی آرامی را می‌نواختند. پس از یکی- دو دقیقه، یک خواننده‌ی اُپرا نیز صدایش را در گلو انداخته و آواز دلنشین آرامی را سر داد. صدای خنده‌ها و صحبت‌هایی که نشان از صمیمیت بین مهمان‌ها داشت نیز با صدای موسیقی و آواز درآمیخت. با آمدنِ مهمان‌های بیشتر، گروه‌هایی که اینجا و آنجا در سالن دُور هم بودند، بزرگتر شدند و فضای صمیمیت‌شان دل‌انگیزتر بنظر می‌رسید. دختران جوان خیلی جلب توجه می‌کردند و در مرکز شور و خوشگذرانی مهمانی بودند. آنها هم با دیدنِ پسرهای خوش‌تیپ و تنومند، چهره‌هایشان نارنجی می‌شد و به پهنای صورت‌شان می‌خندیدند.

در پاراگراف توصیفی بالا، شما می‌توانید ببینید، بشنوید و احساس کنید. بدین ترتیب، مخاطب، فضای یک سالن مهمانی را بخوبی درک می‌نماید. هنگامی که می‌خواهید یک پاراگراف توصیفی بنویسید، در واقع باید تمام جنبه‌های فضای مربوط به دنیای فیزیکی را بیان کنید.

پاراگراف روایی:

پاراگراف روایی، داستان را بیان می‌کند. پیامدهای یک اتفاق یا آغاز یک سری رویداد و پایان آن، همگی می‌توانند در یک پاراگراف روایی جا بگیرند.

نمونه‌ی پاراگراف روایی:

تقریباً ده سال پیش بود که برای نخستین بار وارد دفتر اُمور سیاسی شدم. در آن زمان سی و پنح سال داشتم و چهار سال بود که از مدرسه‌ی حقوق، مدرکم را گرفته و تازه ازدواج کرده بودم. شوق و شور یک زندگی تازه در من موج می‌زد. میزی در بخش اداره‌ی قانونگذاری کشور به تازگی خالی شده بود. دوستانم از من خواستند که برای تصاحب آن عجله کنم و کار به عنوان وکیل حقوق شهروندی مرا هیجان‌زده کرد. در این شغل باید با افراد زیادی ارتباط برقرار کرده و اجتماعات آنها را سازماندهی می‌کردم. احساس می‌کردم که تا آخر عمرم عاشق این کار خواهم بود. پس از مشورتی که با همسرم داشتم، واردِ رقابتی سنگین برای گرفتن این شغل شدم. هرچه در توان داشتم جلوی چشم هیئت مدیره گذاشتم. مُخ تمام افرادی که می‌توانستم با آنها حرف بزنم را جویدم. باشگاه‌های اصناف، جامعه‌ی کلیسا، آرایشگاه‌ها و سالن‌های زیبایی، خلاصه به هر اجتماعی که فکرش را بکنید، سر زده و از آنها خواستم تا از انتخاب من پشتیبانی کنند. حتی اگر تنها دو نفر را در گوشه‌ی خیابان می‌دیدم، مُخ‌شان را کار می‌گرفتم تا یک انجمن ادبی تشکیل داده و از من حمایت کنند. ابتدا چند پرسش ساده را مطرح می‌کردم تا درد دل‌شان باز شود. این تکنیک خوبی برای ایجاد دوستی و اعتماد بود.

آنچه در بالا خواندید، نوشته‌ی باراک اوباما، رئیس‌جمهور سابق ایالات متحده بود. از این پاراگراف، شما بخوبی متوجه می‌شوید که وی چگونه وارد دنیای سیاست شده است، روایتی که شامل آغاز، بخش میانی و پایانی می‌باشد. البته با این سرآغاز، شما را کنجکاو می‌کند تا بقیه‌ی کتاب وی را نیز بخوانید تا متوجه شوید که در زندگی این سیاستمدار کهنه‌کار چه گذشته است.

پاراگراف توضیحی:

در این نوع پاراگراف، چیزی یا ایجاد ساختاری توضیح داده می‌شود. همچنین ممکن است تا روند انجام کاری، نوع و مراحل کار یک رهبر یا مدیر و روش آن توضیح داده شود. برای نوشتن این نوع پاراگراف، اغلب لازم است تا دست به پژوهش‌هایی بزنید. البته چنانچه دانش و آگاهی لازم برای توضیح روند کاری را دارید، می‌توانید به خودتان هم متکی باشید اما همیشه توصیه می‌شود تا با انجام تحقیقاتی، از آنچه که به مخاطب ارائه می‌کنید، مطمئن شوید.

نمونه‌ای از پاراگراف توضیحی:

تمام فلاش‌تانک‌های دستشویی‌ها مانند هم کار می‌کنند. وقتی سیفون آن را می‌کشید، سفر چندین لیتر آب از تانک بالا شروع می‌شود. در واقع دریچه‌ای در بخش زیرین تانک باز شده و آب بطرف مجاری کاسه‌ی توالت سرازیر می‌شود. هنگامی که تانک خالی شد، البته هیچ تانکی تا آخر خالی نمی‌شود و همیشه مقداری آب کف آن باقی می‌ماند، یک توپی دوباره راه دریچه‌ی خروج آب را می‌گیرد. سپس یک سیفون کوچک با پایین رفتنِ سطح آب، در بخش بالای مخزن باز شده و اجازه می‌دهد تا آب به درون تانک بریزد. تانک تا سطح مورد نظر پر از آب شده و همان سیفون کوچک دوباره راه ورود آب را می‌بندد. در بیشتر فلاش‌تانک‌های امروزی، لوله‌ای نیز در بالای تانک نصب می‌شود تا اگر سیفون کوچک بالا بخوبی نتوانست راه ورود آب را ببندد، از طریق این لوله به کاسه‌ی توالت منتقل شود. بدین ترتیب یک چرخه‌ی کامل از پر شدن و خالی شدن آب همیشه در دسترس شما خواهد بود.

این بخشی از کتاب خودآموز اُمور منزل بود که چرخه‌ی کار فلاش‌تانک دستشویی را توضیح می‌داد. در واقع شما با دانستنِ طرز کار این تانک، می‌توانید درک بهتری برای تعمیرات احتمالی داشته باشید. البته گاهی در داستان‌ها نیز باید مراحل انجام کاری یا ساختار آن را برای مخاطب توضیح دهید که مهارت در نوشتن چنین پاراگراف‌هایی می‌تواند به شما کمک شایانی بکند.

پاراگراف متقاعد کننده:

باید بتوانید مخاطب را قانع کنید که نوع نگرش ویژه‌ای را پذیرفته یا موقعیت بوجود آمده را درک نماید. بویژه هنگامی که می‌خواهید مبحثی را برای مخاطب باز کنید، ابتدا باید چرایی و علت آن را برای وی جا بیندازید. چنین پاراگرافی دقیقاً شامل علت‌ها و معلول‌ها است.

نمونه پاراگراف متقاعد کننده:

مهاجرت از جمله مقوله‌هایی است که به پیشبرد اهداف اقتصادی آمریکا کمک می‌کند. با وجود گزارشاتی نگران‌کننده از تأثیرات منفی مهاجرت‌های غیر قانونی و حتی گاهی قانونی به آمریکا که هزینه‌هایی را به این کشور تحمیل می‌کند، اما باید گفت که آمریکا بطور فزاینده‌ای به مهارت‌ها، استعدادها و افرادی که بلندپروازی‌های اقتصادی دارند، نیاز داشته و از آنها بهره می‌برد. صاحبین کسب و کارهای آمریکا، کارگران ارزانقیمت خارجی را به عنوان یک منبع پرمنفعت می‌بینند و این در حالی است که این مهاجران اغلب در شهرهای مختلف ساکن شده و از آنجایی که هم به زبان کشور خودشان مسلط هستند و هم با فرهنگ آمریکا آشنا می‌شوند، منبع خوبی برای ارتباطات این کشور با کشورهای دیگر به شمار می‌روند. بیشتر این مهاجران نه تنها در آمریکا کار کرده و چرخه‌ی اقتصادی خوبی را ایجاد می‌نمایند بلکه به علت ارتباطی که با کشور مبدأ خود دارند، چرخه‌ای از داد و ستد را نیز بوجود می‌آورند که باز هم به نفع آمریکا خواهد بود. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که آمریکا باید همچنان پذیرای مهاجرانی باشد که به اقتصاد، فرهنگ، ورزش، هنر و دیگر مقوله‌های مرتبط کمک می‌کنند. بدیهی است که در غیر اینصورت، ایالات متحده از سایر کشورهای صنعتی عقب اُفتاده و در رقابت با بازارهای جهانی، مهارت‌ها و استعدادهای لازم را از دست خواهد داد.

یکی از آموزگاران در آمریکا این مقاله را نوشته است. از همان ابتدای پاراگراف، شما متوجه‌ی موضوع آن شده و نگرش نویسنده نسبت به پدیده‌ی مهاجرت را درک می‌نمایید. سپس او منافع بدست آمده از این پدیده را بطور خلاصه بیان می‌کند. شما نوع نگرش و علت آن را بخوبی درک می‌کنید تا متقاعد شوید که مهاجرت می‌تواند به نفع آمریکا تمام شود.

امیدوارم مثال‌هایی که آوردم، برای شما مفید بوده باشد. در مجموعه دروس بعدی نیز ما بیشتر به ساختار جملات، پاراگراف‌ها و ترجمه‌ها خواهیم پرداخت.

کامیاب و شادکام باشید.

انواع پارگراف بیشتر بخوانید »

بیشه گرم ترجمه

هنر ترجمه

هنر ترجمه

تاریخ: سوم بهمن ماه 1403

فرشاد قدیری

ترجمه، کسب و کاری است که همیشه مورد نیاز بوده و دقت بالایی را طلب می‌کند اما این در حالی است که تقریباً هیچ زبانی در دنیای امروز بدون پویایی نیست. تمام زبان‌های دنیا دارند تغییر می‌کنند و با توجه به ارتباطات و فناوری‌های نوین، در حال رشد هستند تا مردم بتوانند منظورشان را بهتر و دقیق‌تر منتقل نمایند. بنابراین برای مترجمین هم چاره‌ای باقی نمی‌ماند که همواره در حال رشد باشند و خود را با تغییرات نوین هماهنگ سازند.

چه بصورت دورکاری و چه کسانی که در شرکت‌ها و مؤسسات مشغول کار ترجمه هستند، باید موارد زیر را همیشه در نظر داشته باشند تا بقول معروف از دنیا عقب نمانند:

– خواندن متون

یکی از مهمترین راه‌هایی که می‌توانید از خود یک مترجم فوق‌العاده بسازید این است که تا جاییکه امکان دارد، مطالعه کنید، در هر دو زبان مبدأ و مقصد. چنانچه بخواهید جملات و متونی که می‌نویسید به دل مخاطب بشیند، باید دایره‌ی لغات و اصطلاحات‌تان بسیار وسیع باشد. تا می‌توانید یاد بگیرید و یادگیری به این معنی است که در هر دو زبان، حسابی مطالعه و پژوهش کرده باشید.

یک لغتنامه (Dictionary)، چه آنلاین و چه یک کتاب مرجع، بهترین دوست شماست. در هر فرصتی، لغت یا اصطلاحی را از یک جمله بر روی دفترچه یادداشت‌تان بنویسید و سپس معنی و مثالی از آن را نیز اضافه نمایید. در طی چند روز آن را برای هزارمین بار مطالعه کنید!

هرچقدر که می‌توانید کتاب بخوانید، بویژه از نویسندگان و مترجم‌هایی که زیبا و روان می‌نویسند. ادبیات کهن، شعر، متون مجلات و روزنامه‌های آنلاین و غیره را فراموش نفرمایید زیرا معمولاً اینگونه متن‌ها می‌توانند دایره‌ی لغات و اصطلاحات شما را بسیار بالا ببرند. همچنین کتاب‌های امروزی می‌توانند به شما نشان دهند که مخاطب امروزی چه نوع جملات و اصطلاحاتی را می‌پسندد و از طرفی همیشه شما را بروز و باخبر از موارد مهم نگه می‌دارند.

– صحبت

سعی کنید تا نوع حرف زدن امروزی را، هم در زبان مبدأ و هم مقصد، بخوبی یاد بگیرید. مردم از چه لغات و اصطلاحاتی بیشتر استفاده می‌کنند و کدام کلمات و صنایع ادبی دیگر در صحبت‌ها بکار گرفته نمی‌شود یا کمرنگ شده است؟ بی‌شک یکی از بهترین راه‌های یادگیری زبان، صحبت با افرادی است که به همان زبان حرف می‌زنند. سعی کنید تا در گروه‌هایی بصورت آنلاین یا در شبکه‌های اجتماعی عضو شده و دائم در معرض نوع بیان آنها قرار بگیرید.

– افزایش دانش

در هر زمینه‌ای که کار می‌کنید، (داستان، رشد شخصیت، مهارت‌های زندگی، کارآفرینی و فروش، عرفان، متون ورزشی، سلامت و بهداشت، گلکاری، اخبار سیاسی، اخبار اجتماعی، متون ادبی، شعر، لباس و مُد، دکوراسیون منزل، زندگی جانوران و …) باید دانش خود را تا جاییکه می‌توانید افزایش دهید. اگر آدم بی‌سوادی در حوزه‌ی کاری خود باشید، شک نکنید که مخاطب بلافاصله متوجه شده و دیگر آثار شما را دنبال نمی‌کند، چه در شبکه‌های اجتماعی فعال بوده و چه کتاب به چاپ رسانده باشید.

یادتان باشد که بعنوان مترجم، تنها نام شماست که به یاد مخاطب می‌ماند، چه به نیکی و چه به افتضاحی!

– ترجمه از زبان خود به زبان دوم‌تان

این هم از دیگر راه‌هایی است که می‌تواند زبان شما را تقویت کند. چنانچه از ترجمه‌ی خود به زبان دوم‌تان مطمئن نیستید، می‌توانید از برخی سایت‌ها مانند ترجمه‌ی گوگل و یا سایت Grammarly.com بهره بگیرید. همچنین می‌توانید از دوستان خارجی که آنلاین پیدا می‌کنید هم کمک بخواهید. اینکار باعث می‌شود تا در مورد زبان دوم‌تان دست به پژوهش بزنید تا بهترین لغات و اصطلاحات را برای معنی روان‌تر پیدا کنید و این یعنی یاد گرفتنِ هرچه بهتر زبان دوم!

– نرم‌افزارهای مترجم

بیشتر این نرم‌افزارها و سایت‌های ترجمه نمی‌توانند ترجمه‌ی روان و دلنشینی را ارائه دهند و برای چاپ کتاب و سایت اینترنتی شما مناسب نیستند اما برای درک معنی جملات خارجی می‌توانند تا حد زیادی به شما کمک کنند. سایت‌هایی مانند مترجم گوگل اغلب از یک کلمه، چند معنی را به شما پیشنهاد می‌دهد و همچنین می‌تواند برای ترجمه‌ی جملات، نزدیک به معنی اصلی را به شما ارائه دهد. البته باید حواس‌تان باشد که این نوع نرم‌افزارها و سایت‌های اینترنتی ”کمک‌دست“ شما هستند، نه مترجم! مترجم، شما هستید!

در آخر:

هر از گاهی سری به سایت‌هایی بزنید که در مورد ترجمه و مترجمِ خوب، مقالاتی را ارائه می‌دهند و آخرین روش‌ها و دستاوردها را مطالعه نمایید؛ روش‌های نوین یادگیری زبان، نوع ترجمه‌های امروزی، نرم‌افزارهای بروز شده، اصطلاحات جدید و غیره.

همچنین یادتان باشد که شما بعنوان مترجم، باید نویسنده‌ی خوبی در زبان مادری‌تان هم باشید. بنابراین حتماً در سایت‌ها و گروه‌های ادبی نیز عضو شوید. در دُورهمی‌های کتابخوانی شرکت فعال داشته باشید، بویژه کتاب‌هایی که در مورد زمینه‌ی کاری خودتان هستند.

مترجم خوب بودن، هنر است، و هنر پایان ندارد! شما هرگز به ”بهترین“ نسخه‌ی یک مترجم تبدیل نخواهید شد! زیرا هنر هرگز نقطه‌ی پایانی ندارد. شما باید، بعنوان یک مترجم، تا آخر عمر در حال پیشرفت و ”بهتر شدن“ باشید.

کامیاب و شادکام باشید

هنر ترجمه بیشتر بخوانید »

بیشه گرم مترجمی زبان انگلیسی

نقش ترجمه در تبادلات فرهنگی

نقش ترجمه در تبادلات فرهنگی

تاریخ: یکم بهمن ماه 1403

نویسنده: مجموعه سایتهای انگلیسی زبان

برگردان از: فرشاد قدیری

ممکن است که کار ترجمه سرگرم‌کننده هم باشد اما باور کنید که ”برای سرگرمی“ نیست! خودِ من بارها چنان غرق در ترجمه‌ی کتابی شدم که زمان را از دست داده و وقتی معده‌ام از گرسنگی به قار و قور افتاد، متوجه شدم که ساعت چهار صبح است! بارها به همراه داستانها، به هنگام ترجمه گریه کردم، خندیدم، دچار دلهره شدم، شگفتی تمام وجودم را در بر گرفت، آب دهانم را به زور قورت دادم، درماندگیِ شخصیت اول داستان را حس کرده و دلم شکست، و این را جدی می‌گویم: ”هر کتابی را که ترجمه کردم، دیگر آن آدم سابق نشدم!“

کتاب‌های مربوط به رشد شخصیت هم تأثیر خودشان را دارند، آنها آدمی را به بازنگری زندگی‌اش وادار می‌کنند. چطور باید پولدار شد، چطور باید روابط بهتری داشت، چطور باید سرحال و شاداب بود، چطور باید به خدا نزدیک شویم، چطور باید اعتماد به نفس بالاتری داشته باشیم، چطور باید در خانه گیاهان را پرورش دهیم، چطور باید با حیوانات رفتار کنیم، چطور باید بر ترس‌های خود چیره شد، چطور باید آدم‌های سمّی را از خودمان دور کنیم، و اصلاً… چطور باید زندگی کنیم تا در پایان عمر، کمتر حسرت چیزی به دل‌مان مانده باشد!

اینها برای خودِ مترجم هم درس زندگی بوده و چهارچوب‌های ذهنی و عاطفی او را نیز قلقلک می‌دهند. اما ”کار ترجمه“ از هیچ جنبه‌ای راحت نیست. سالانه تعداد زیادی از افرادی که انگلیسی یا هر زبان دیگری را بخوبی فرا گرفته و وارد دنیای ترجمه می‌شوند. پس از مدتی هم آن را رها می‌کنند! چرا؟!

– دلیل اولش این است که ترجمه کارِ طاقت‌فرسایی است. شوخی نمی‌کنم! ساعت‌ها باید پشت رایانه یا لپ‌تاپ بنشینید، جملات انگلیسی را بخوانید، آنها را درک کنید و سپس جمله‌ای روان و قابل درک که به دل مخاطب هم بنشیند را تایپ بفرمایید. خودِ نشستن برای ساعات طولانی، چالشی وحشتناک به شمار می‌رود. در بیشتر موارد، هنگامی که از جایم بلند می‌شوم، ناگهان تمام کمر تا پایین پاهایم تیر می‌کشد! تفاوت‌هایی که در منطق زبان‌ها وجود دارد، خودش چالش اعصاب خُردکن دهشتناکی است! معنی انگلیسی آن را بخوبی درک می‌کنم اما نمی‌دانم چطور باید آن را به فارسی بنویسم! جمله‌ام روان نیست، معانی پس‌زمینه را نمی‌رساند، معادل آن عبارت انگلیسی وجود ندارد و باید آن را توضیح داد، یا باید چندین جمله را برای آن نوشت یا باید در پاورقی همان صفحه موارد مربوطه را شرح داد.

– دوم اینکه، بویژه وقتی برای شرکت‌های انتشاراتی کار می‌کنید، از پول درست و حسابی خبری نیست! همین موضوع هم خستگی وحشتناکِ ترجمه‌ی یک کتاب چهارصد صفحه‌ای را به تن‌تان باقی می‌گذارد. گاهی فقط دل‌تان به این خوش است که نام شما را در سایت کتابخانه‌ی ملی درج کرده و حالا به عنوان مترجم، می‌توانید نام خود را در سایت‌های فروش کتاب ببینید. گاهی نیز در نمایشگاه کتاب، از شما می‌خواهند تا در روز خاصی حاضر شده و کتاب‌تان را برای مخاطبین خود امضاء بفرمایین. همین!

– سوم، به شدت مورد انتقاد قرار می‌گیرید! از مدیر انتشارات گرفته تا بستگان و دوستان و مخاطبینی که کتاب‌تان را خریده‌اند، همگی شما را بمباران می‌کنند. این جمله را عوض کن، چرا اینقدر اشتباه تایپی داری، به این مجوز چاپ نمی‌دهند، از کلمات… (بوووق) استفاده نکن، طعنه‌آمیز ننویس، این هم شد ترجمه، خیلی کتاب مزخرفیه، حیف پولی که بالای این دادم، به جاش می‌تونستم یه پیتزای خوشمزه بخرم!

وقتی می‌گویم که ترجمه اصلاً کار راحتی نیست، حرفم را باور کنید! به گریه می‌اُفتید! درمانده می‌شوید و ممکن است برای همیشه این کار را کنار بگذارید.

باید منش داشته باشید!

اینها را نگفتم که دچار افسردگی مزمن شوید، بلکه می‌خواهم بدانید که ترجمه، سرگرمی خوبی نیست.

– هدف بلندپروازانه داشته باشید. زمینه‌ای ویژه را انتخاب کنید و سواد خود را در همان زمینه بالا ببرید. اگر می‌خواهید کتاب‌های انگیزشی ترجمه نمایید، باید علاوه بر جمله‌های دلنشین، حقایق مربوط به زندگی آدم‌ها را نیز بدانید تا فقط کارتان مشتی چرند از آب در نیاید و مخاطب به شما بد و بیراه نگوید! اگر داستان‌های کمدی را ترجمه می‌کنید، اگر داستان‌های ماورایی را به فارسی برمی‌گردانید و اگر در هر زمینه‌ی دیگری می‌خواهید کار کنید، حتماً تعریفی از خود به عنوان مترجم بر روی کاغذ بنویسید!

آیا می‌خواهید فرهنگ‌سازی کنید؟ می‌خواهید زندگی بهتری را برای مخاطبین خود رقم بزنید؟ می‌خواهید مخاطب فقط سرگرم شود؟ می‌خواهید مردم را از پیامدهای انتخاب‌های اشتباه‌شان بترسانید؟ می‌خواهید تناسب اندام پیدا کنند؟ آیا می‌خواهید آگاهی مردم از ستاره‌شناسی و کهکشان‌ها و جهان هستی بالا رود؟ آیا می‌خواهید شرایط سلامت مردم بهتر شود؟

همانطور که حتماً متوجه شدید، شما هم درست در حد یک نویسنده، باید هم سواد داشته باشید و هم متعهد! شما در مقابل مخاطب مسئولیت خواهید داشت. روی کاغذ خیلی روشن بنویسید که ”شما کی هستید؟“

یادتان باشد که در هر زمینه‌ای بخواهید کار کنید، شما ”همدست“ نویسنده‌ی اصلی خواهید بود.

ترجمه به معنای این است که:

1- انتقال دانش

ترجمه شاهراه اصلیِ انتقال دانش از یک مبداء به مقصد مورد نظرتان است. به جرأت می‌توان گفت که هیچ کشوری نمی‌تواند تنها با تکیه بر نیروهای داخلی، همه زمینه‌های علمی را بپیماید! ما نیاز داریم تا با دنیا در ارتباط باشیم تا بتوانیم هم دانش بدست آمده در داخل را صادر نماییم و هم صدها برابر دانش خارجی را وارد نماییم. این دانش از سبک زندگی تا فرمول‌های پیچیده‌ی ریاضی را در بر می‌گیرد.

2- ترویج تنوع فرهنگی

زبان همان فرهنگ است. ترجمه باعث می‌شود تا ما درک بهتری از دیگر مردم جهان داشته باشیم و افکار احمقانه‌ی نژادپرستی را دور بریزیم. ترجمه از دیگر فرهنگ‌ها، ما را با جهانی چندفرهنگی آشنا می‌کند و می‌پذیریم که با وجود همه‌ی تفاوت‌های عمیق فرهنگی، باز هم به یکدیگر احترام گذاشته و قضاوت نکنیم.

3- تقویت تفاهم

ترجمه درک ما را از جهان هستی، چهارچوب‌های ذهنی آدمیان، طبیعت، اهمیت مقوله‌های مختلف، هدف از زندگی، سیاست، ورزش، دانش، مسائل روانی، شرایط زندگی دیگران و هر آنچه فکرش را بکنید، بالا می‌برد. این درک، بی‌شک، باعث می‌شود تا همگی زندگی بهتری داشته باشیم، به حقوق یکدیگر احترام بگذاریم، همدیگر را ببخشیم، تلاش کنیم تا اشتباهات خودمان را جبران نماییم، و تصمیمات بهتری برای زندگی خودمان و دیگران بگیریم.

4- تسهیل گفتگو

گفتگوی میان فرهنگ‌های مختلف، چه در سیاست، چه کسب و کار و ارتباطات اجتماعی، می‌تواند به همکاری و درک متقابل بی‌انجامد که همین مورد پایه‌ی اصلی همکاری میان ملت‌ها را رقم می‌زند.

گفتگو تنها به معنی حرف زدن نیست، گفتگو یعنی درک بهتر و عمیق‌تر از یکدیگر، درک نیازها، منافع، خواسته‌ها، علت‌ها و پیامدهای احتمالی یا قطعی. گفتگو باعث می‌شود تا بتوانیم دست به دست یگدیگر داده و منافع و تضادهای همدیگر را بهتر درک نموده و سرانجام به نتیجه‌ای دست پیدا کنیم که هر دو طرف یا چندطرف راضی باشند. یک مترجم خوب گفتگوها را تسهیل کرده و در میان ملت‌ها پلی برای دوستی بنا می‌کند.

5- حفاظت از میراث

چه بسیاری از غناها و میراث‌هایی که بخاطر سهل‌انگاری‌های فرهنگی از دست رفتند. کتابخانه‌هایی که در طول تاریخ به آتش کشیده شدند، زبان‌هایی که امروزه تنها در برخی روستاها می‌توان باقی‌مانده‌های آن را یافت و تاریخی که در کتیبه‌ها نوشته شده اما معنای آن برای تاریخدانان نامفهوم است. مترجم می‌تواند غناها و میراث‌های فرهنگی دیگر کشورها را نیز به ما هدیه نماید. او می‌تواند میراث‌های گرانبهای ما را نیز به دیگر ملت‌ها معرفی کرده و نشان دهد که ما ملتی هستیم با ارزش‌های فرهنگی عمیق که ریشه در نیاکان ما دارد. او می‌تواند این ارزش‌های فرهنگی را برای همه‌ی جهان حفظ و آنرا گسترش دهد.

شما به عنوان مترجم نه تنها شاهراه ارتباطی میان ملت‌ها هستید بلکه کارِ شما پربار کردن فرهنگ جوامع مختلف است تا هم در مقابل یکدیگر بجای جنگ، راهِ درک و فهم را در پیش بگیریم و هم احترامی دوسویه و چندسویه را در جهان بگسترانیم.

یادتان باشد: ”کارِ ترجمه بسیار با ارزش است.“

برگردان از فرشاد قدیری بعلاوه‌ی کمی دخل و تصرف!

نقش ترجمه در تبادلات فرهنگی بیشتر بخوانید »

چالش‌های ترجمه‌ی یک کتاب

چالش‌های ترجمه‌ی یک کتاب

تاریخ: یکم بهمن ماه 1403

نویسنده: مجموعه سایتهای انکلیسی زبان

برگردان از: فرشاد قدیری

کتابها دارای چنان قدرتی هستند که به راستی می‌توانند زندگی‌تان زیر و رو نمایند. برخی از داستان‌ها به نوعی با هویت یک ملت در ارتباطند، مانند شاهنامه‌ی فردوسی برای ما ایرانی‌ها یا افسانه‌ی رابین هود برای مردم بریتانیا. گاهی داستان‌ها توانسته‌اند قوانین یک کشور را تغییر دهند، مانند داستان بی‌نوایان اثر ویکتور هوگو. به جرآت می‌توانم بگویم، خودِ من با هر کتابی که خوانده‌ام، دیگر آن آدم سابق نشدم!

داستان‌ها این قدرت را دارند که پیام مورد نظر نویسنده را در اعماق ذهن ما کاشته و تمام چهارچوب‌های ذهنی‌مان را شخم بزنند. به همین دلیل است که مردم تمام دنیا، داستان‌ها، کتاب‌ها، فیلم‌های سینمایی و نمایش‌های روی صحنه را دوست دارند. همه‌ی ما تشنه‌ی درکی والاتر از زندگی هستیم.

چرا داستان‌ها را دوست داریم؟ زیرا آنها احساسات قوی در ما ایجاد می‌کنند. ما با شخصیت اصلی داستان همزادپنداری می‌کنیم، به همراه او دچار یأس و درماندگی می‌شویم، مبارزه می‌کنیم، گاهی خوشحال شده و گاهی نیز گریه می‌کنیم، سپس جرقه‌ای در ذهن‌مان شکل می‌گیرد، راهی که تا پیش از خواندن این داستان حتی فکرش را هم نمی‌توانستیم بکنیم، به همراه شخصیت اول داستان تمام شجاعت و عزم‌مان را جزم کرده و دست آخر، حتی اگر شده با از دست دادن جان خود، کار درست را انجام می‌دهیم.

احساسات قوی، پیام داستان را به وجودِ ما پیوند می‌زند و این پیام، آدمِ دیگری از ما می‌سازد!

همانقدر که تأثیر این کتاب‌ها می‌تواند عمیق و پیچیده باشد، فرایند ترجمه‌ی آنها نیز دقت و تلاش بسیاری را طلب می‌کند. قرار نیست که تنها معنی کلمات و اصطلاحات را بدانید و برگردانید، بلکه باید احساسات قوی را نیز منتقل نمایید، یعنی همان چیزی که مخاطب حاضر می‌شود تا برای آن پول بدهد!

اگر فقط بنویسید که: ”او سرش را گرفته و از درد بالا و پایین می‌پرید.“ این چندان جذاب نیست. اما اگر همین صحنه را با فرهنگ ایرانی بنویسید: ”او از درد سرش را میان دست‌هایش گرفته و مانند مرغ سر کَنده بالا و پایین می‌پرید و فحش می‌داد.“ آنگاه احساسات قوی را به مخاطب ایرانی منتقل کرده‌اید.

باید در کار ترجمه خلاق و هنرمند باشید. بسیاری از جملات و تشبیهات و اصطلاحاتی که در نسخه‌ی مبدأ می‌بینید، برای مخاطب همان زبان جذاب است اما برای مخاطب فارسی زبان ممکن است چندان دلچسب نباشد. اینجاست که شما به عنوان مترجم باید همدست نویسنده شوید، یعنی خودتان هم باید آدم خلاقی در ”نویسندگی“ بوده و از صنایع ادبی برای القای احساسات قوی به مخاطب فارسی زبان بخوبی استفاده نمایید.

بدین ترتیب می‌توان از ”هنر ترجمه“ سخن گفت. می‌گویند مترجم خوب کسی است که مخاطب حس نکند دارد کتابی ترجمه شده را می‌خواند! او باید چنین برداشت نماید که این کتاب از ابتدا به زبان فارسی و توسط نویسنده‌ای چیره‌دست به نگارش درآمده است.

گام به گام تا ترجمه‌ی یک کتاب داستان

1- کتاب اصلی را با دقت مطالعه نمایید.

پیش از آنکه دست به ترجمه ببرید، کتاب اصلی را یک دُور بطور کامل بخوانید. بدین ترتیب احساس کُلی داستان دست‌تان می‌آید. نوع داستان، الگوهای احساسی آن، نوع زبان و پیکربندی‌اش باید برای شما جا بیفتد. با خواندنِ کامل داستان، درک عمیقی از آن یافته و حالا می‌دانید که با چه چالش‌هایی به هنگام ترجمه روبرو خواهید شد. برای مثال ممکن است با اصطلاحات و کلماتی مواجه شوید که معادل درستی برای آنها در زبان فارسی نباشد. در اینصورت، باید دست به معادل‌سازی‌های مناسبی بزنید تا بتوانید داستان را با همان احساسات قوی به زبان مقصد پیش ببرید.

همچنین با یکبار خواندن، به نوع شخصیت‌ها، فضاها، ساختار داستان و پیام آن مسلط خواهید شد. می‌توانید تمام این موارد با توضیحاتی همراه کنید که مخاطب فارسی زبان‌تان را غرق در داستان نماید. همچنین می‌توانید از توصیفات، تشبیهات و اصطلاحاتی بهره بگیرید که احساسات مخاطب‌تان را بخوبی برانگیخته کند.

2- مخاطب‌تان را بخوبی بشناسید.

در این مورد، حسابی تحقیق نمایید. بویژه در کشور ما، کتاب‌ها تنها زمانی پرفروش می‌شوند که اولین مخاطب کتاب به دیگران توصیه کند که حتماً این کتاب را خریداری کنید! مخاطب شما دقیقاً چه می‌خواهد؟ اگر داستان ترسناک است، پس باید در توصیف فضاها و شخصیت‌ها فرهنگ مخاطبین‌تان را بخوبی درک کرده و بدانید که چطور توصیفاتی می‌تواند وی را بیشتر بترساند و کدام‌ها دیگر برای وی ترسناک نیستند!

اگر مخاطب شما کودکان هستند، زبان کتاب شما نباید پیچیده و دارای اصطلاحات سنگین باشد. آنها تنها جملات ساده و روشن را درک می‌نمایند. گاهی نیز مخاطب شما تنها به دنبال مطالب ادبی فوق سنگین می‌گردد که در اینصورت شما نیز باید دایره‌ی لغات و اصطلاحات بالایی داشته باشید تا بتوانید چنین مخاطبی را سیرآب گردانید.

3- فهرستی از موارد مهم و نام‌ها را بنویسید.

بسیار مهم است که ترجمه‌ی شما بصورت یکدست در بیاید. معمولاً برخی نام‌ها و کلمات منحصر به فردی در یک داستان وجود دارد که به نوعی ماهیت و هویت آن را برای مخاطب مشخص می‌کنند، از نام مکان‌هایی ویژه گرفته تا موجودات افسانه‌ای. ابتدا فهرستی از آنها و مشخصات احتمالی‌شان تهیه نمایید و در طول کارِ ترجمه، همیشه کنار دست‌تان باشد.

سعی کنید تا در سراسر کتاب، از لحنی ثابت بطور پیوسته استفاده کنید تا مخاطب دچار سردرگمی نشود. بویژه در داستان‌های فانتزی، ممکن است نام مکان‌ها و افراد و شخصیت‌ها دارای معنای خاصی نیز باشد. شما می‌توانید برای ترجمه‌ی کتاب هری پاتر، قسمت سوم، نام ”Dementor“ را ”دیوانه‌ساز“ یا با تلفظ خود کلمه ”دیمنتور“ بگذارید اما مهم است که تا آخر داستان از همان واژه برای این موجود خیالی استفاده نمایید.

4- برای کار ترجمه، برنامه و زمانبندی داشته باشید.

این موضوع بسیار مهم است، چه وقتی برای شرکت انتشاراتی کار می‌کنید و چه هنگامی که برای خودتان دست به تایپ می‌شوید. روند کار ترجمه هم بسیار وقتگیر است و هم دقت زیادی را طلب می‌کند. کتاب مورد نظر را به بخش‌های متناسب تقسیم کرده و برای ترجمه‌ی هر بخش، زمان مناسبی را در نظر بگیرید و به آن متعهد شوید. با تعیین زمان پایان برای هر بخش، سوار بر کار می‌شوید و کنترل آن همیشه در دست شما خواهد بود.

همچنین برای ویرایش آخر و ایجاد یکدستی در جملات، وقت کافی در نظر داشته باشید. ممکن است کار ویرایش آخر را خودتان انجام دهید یا بدست یک فرد حرفه‌ای بسپارید. در هر دو مورد لازم است که دقت فدای سرعت نشود! اگر کتاب شما چند روزی دیرتر به چاپ برسد بهتر از آنست که با جملات پر از زگیل، داماد بیچاره را وادار به اسهال بنمایید! (چی گفتم؟!)

تا اینجا روند کار ترجمه را خدمت دوستان ارائه دادم. اما مواردی هم هست که در طی روند ترجمه باید به آنها دقت بفرمایید تا ترجمه‌ای دلچسب داشته باشید.

اول اینکه شما حق ندارید بی‌سواد باشید! بسیاری از مشاغل را می‌توان با وجود بی‌سوادی انجام داد و حقوق خوبی هم گرفت! اما در مورد زبان و ترجمه، خیلی زود آبروی‌تان می‌رود! در هر زمینه‌ای که می‌خواهید کار کنید، ابتدا باید کُلی مطالعه داشته باشید. اگر داستان‌های مرموز و کارآگاهی را ترجمه می‌کنید، باید تمام واژه‌های مخصوص صنف کارآگاهان، پزشکی قانونی، پلیس‌ها و اصطلاحات مربوطه را بلد باشید. این یعنی سطح مطالعه‌ی شما باید بسیار بالا باشد.

1- نویسندگان و سبک‌های آنها را بخوبی بشناسید.

کتاب‌های ترجمه‌ی شده در همان زمینه‌ی داستانی را بخوبی مطالعه کرده و نقدِ صاحب‌نظران بزرگ در مورد آنها را بررسی نمایید. بسیار مهم است که لحنی درخور برای آن داستان به زبان مقصد داشته باشید. برای مثال اگر در یک رمان عاشقانه از لحن رسمی استفاده کنید، احتمالاً آن حالت احساس‌برانگیز را از دست می‌دهید.

2- از عبارت‌هایی استفاده کنید به سرعت قابل درک باشد.

شما در حال نوشتنِ یک قطعه‌ی ادبی سنگین برای یک استاد ادبیات بسیار باسواد نیستید! مخاطب شما نباید مجبور باشد برای درک بخشی از داستان، به لغتنامه مراجعه کند و یا در اینترنت بدنبال معنی آن بگردد. حتی اگر نویسنده‌ی متن اصلی از چنین کلماتی استفاده کرده بود، شما خلاق باشید و جایگزینی قابل درک برای عموم مردم پیدا کنید.

یادم می‌آید که در کتابی واژه‌ی ”الوهیت“ زیاد استفاده شده بود و من در آن زمان حتی تلفظ درست آن را نمی‌دانستم! روزی از طرف انتشارات قرار شد تا من همان کتاب را بازترجمه کنم به شرط آنکه ترجمه‌ای سنگین نباشد و از کلمات ساده‌تری استفاده کنم. من نیز کلمه‌ی ”مقدس“ و ”الهی“ را جایگزین آن کردم.

3- نوع گفتگوها و شخصیت افراد را ثابت نگه دارید.

معمولاً شخصیت‌های یک داستان از لحن خاصی برای حرف زدن استفاده می‌کنند. ممکن یکی از شخصیت‌ها همیشه جدی و خشک حرف بزند یا همیشه زبان نیشداری داشته باشد. باید بتوانید نوع گفتار آن شخصیت را تا آخر داستان حفظ نمایید. هر یک از شخصیت‌های داستان حتماً دارای اخلاق و منش خاصی است که آنهم باید بطور پیوسته حفظ شود مگر آنکه یکی از آنها دارای شخصیت پویا باشد و در طی داستان، به دلایلی دچار تغییر شخصیت شود.

شاید فردی زیاد نکات دستوری را در هنگام حرف زدن رعایت نکند و یا از کلمات عامیانه و نادرست زیاد استفاده کند. مترجم باید در زبان مقصد نیز همین حس را به مخاطب انتقال دهد.

4- از حق کپی‌رایت (حقوق نویسندگان و هنرمندان) و موارد قانونی پیروی نمایید.

در تمام دنیا برای ترجمه‌ی یک اثر نیز باید از صاحب اثر رضایتنامه دریافت کرده و البته حق مالی ایشان را هم پرداخت نمود. گرچه در ایران، برای نویسندگان خارجی این حق کپی‌رایت چندان رعایت نمی‌شود و فعلاً الزامی هم برای آن نیست (البته تا تاریخ نشر این مقاله)!

توصیه‌هایی برای ترجمه‌ی خوب:

1- از یک ویرایشگر و کتابخوان حرفه‌ای کمک بگیرید.

مترجمینی هستند که خودشان کار ویرایش و بازخوانی کتاب را انجام می‌دهند اما بویژه اگر در ابتدای راه هستید، بهتر است که خودتان این کار را انجام نداده و کار را بدست افرادی حرفه‌ای و باتجربه بسپارید. این افراد اغلب خیلی بی‌رحمانه ترجمه‌ی شما را قیچی زده و آن را آرایش می‌کنند. همچنین با بی‌رحمی تمام از کارتان انتقاد کرده و نقاط ضعف‌تان را به رخ شما می‌کشند.

باور کنید که این خوب است! شاید دردناک باشد و احساس کنید که دارند تحقیرتان می‌کنند اما این افراد حرفه‌ای بخوبی بازار کتاب‌های ترجمه شده را می‌شناسند و می‌دانند که مخاطب ایرانی چه می‌خواهد. آنها را شما را رو به جلو هل خواهند داد تا روزی که خودتان صاحب‌نظر شوید.

2- از نرم‌افزارهای ترجمه با احتیاط استفاده کنید.

ترجمه‌ی گوگل و دیگر نرم‌افزارهای مربوطه اغلب، بویژه در زبان فارسی، قادر نیستند ترجمه‌ای روان و دلچسب را ارائه دهند. ممکن است گاهی به شما در درک جمله کمک کنند اما هرگز نباید اجازه دهید که آنها لگام اسب شما را در دست بگیرند. هیچکس حاضر نیست بخاطر ترجمه‌ی گوگل به شما پول بدهد.

3- پس از چاپ نیز، نظرسنجی کنید.

بسیار مهم است که بازخوردی روشن از مخاطبین خود داشته باشید. سعی کنید تا در شبکه‌های اجتماعی فعال بوده و از کسانی که کتاب شما را خوانده‌اند، بخواهید تا نظرشان را با شما در میان بگذارند. از آنها صمیمانه بخواهید که تنها از شما تعریف و تمجید نکرده و با روی باز پذیرای انتقادات آنها باشید. سپس خیلی خونسرد به آنها پاسخی بدهید که نشان دهد می‌خواهید آثار بعدی را بهتر انجام دهید.

4- بازنگری و بازنویسی کنید.

ترجمه کاری بسیار وقتگیر است. هر مترجمی نیاز دارد تا نسخه‌ی ابتدایی ترجمه‌اش را بارها و بارها بازنگری کرده و هر بار بخشی از آن را بازنویسی نماید تا به مرور نسخه‌ای بی‌نقص و عالی را بدست بیاورد. اشتباهات تایپی و چاپی، اشتباه در دستور زبان، اشتباه در انتخاب واژگان و ساختار جمله، اشتباه در اصطلاحات نابجا یا بی‌روج، همگی باید برطرف شوند و حرف مرا باور کنید، تنها با یک بار بازنگری، این کارها انجام نخواهند شد!

دوست اثر ترجمه شده‌تان باشید و هر از گاهی سری به آن بزنید تا باز هم نسخه‌ی بهتری از آن را ارائه دهید.

کلید اصلی برای یک ترجمه‌ی خوب: از آن دور شوید!

مهارت‌های زبانی، خلاقیت، نوآوری، دانش فرهنگی و توجه به نکات ظریف و جزئیات، همگی باعث می‌شوند تا مخاطب شما عاشق‌تان شود! اما شما از آهن و سنگ ساخته نشده‌اید. به عنوان مترجم به شما عرض می‌کنم: ”از پشت میز بلند شده و بروید بیرون!“

پیاده‌روی کنید، عضو باشگاه‌های ورزشی شوید، به قهوه‌فروشی بروید، مسافرت، کتاب‌های جذاب با ترجمه یا تألیف دیگران را بخوانید، فیلم‌هایی که دوست دارید را ببینید، ترجمه می‌تواند مفرح باشد اما کافی نیست!

با دوستان و آشنایان‌تان وقت بگذرانید، غذای مورد علاقه‌تان را درست کنید یا به رستوران بروید، مدیتیشن (مراقبه)، کوه، کنار رودخانه (البته اگر نزدیک‌تان بود!)، بخندید و شاد باشید وگرنه ترجمه روح‌تان را گاز می‌گیرد!

کامیاب و شادکام باشید.

چالش‌های ترجمه‌ی یک کتاب بیشتر بخوانید »